RRB NTPC - રાજ્ય વિધાનસભા (State Legislature)

 

7️⃣ રાજ્ય વિધાનસભા (State Legislature)

ભારતના રાજ્યોમાં કાયદા બનાવવાની સત્તા રાજ્ય વિધાનમંડળ પાસે હોય છે.
રાજ્ય વિધાનમંડળ 2 પ્રકારનું હોય શકે:

1️⃣ એકસદન વ્યવસ્થા
2️⃣ દ્વિસદન વ્યવસ્થા

---

🟢 વિધાનસભા (Legislative Assembly)

📌 શું છે?

વિધાનસભા રાજ્યની મુખ્ય અને શક્તિશાળી સભા છે.

📜 બંધારણીય કલમ

• કલમ 168 – રાજ્ય વિધાનમંડળની રચના

• કલમ 170 – વિધાનસભાની રચના

• કલમ 172 – કાર્યકાળ

• કલમ 173 – સભ્ય બનવાની લાયકાત

---

👥 સભ્યોની પસંદગી

• સભ્યો = જનતા દ્વારા સીધી ચૂંટણી

• મતદાન = સામાન્ય પુખ્ત મતાધિકાર

📌 MLA = Member of Legislative Assembly

---

⏳ કાર્યકાળ

• 5 વર્ષ

• પરંતુ:

  • રાષ્ટ્રપતિ શાસનમાં પહેલાં ભંગ થઈ શકે

  • Emergency દરમિયાન સમય વધારી શકાય

---

🔑 વિધાનસભાની સત્તાઓ

✔️ રાજ્ય કાયદા બનાવે
✔️ મુખ્યમંત્રી અને મંત્રીમંડળ અહીંથી બને
✔️ સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવી શકે
✔️ Money Bill ફક્ત અહીં જ રજૂ થાય

📌 RRB NTPC Favorite Line
👉 “વિધાનસભા રાજ્યની સર્વોચ્ચ કાયદાકીય સભા છે”

---

🟡 વિધાનપરિષદ (Legislative Council)

📌 શું છે?

વિધાનપરિષદ રાજ્યની ઉપલી (Upper House) સભા છે.

📌 બધાં રાજ્યોમાં નથી

---

📜 બંધારણીય કલમ

• કલમ 169 – વિધાનપરિષદની રચના / રદ

• કલમ 171 – રચના અને સભ્યો

---

👥 સભ્યોની પસંદગી (VERY IMPORTANT)

વિધાનપરિષદના સભ્યો સીધી ચૂંટણીથી નથી આવતાં.

પસંદગી થાય છે:

• MLA દ્વારા

• Local Bodies દ્વારા

• Teachers & Graduates દ્વારા

• રાજ્યપાલ દ્વારા (નામાંકન)

📌 MLC = Member of Legislative Council

---

⏳ કાર્યકાળ

• કાયમી સભા (Permanent House)

• ભંગ થતી નથી

• દર 2 વર્ષે 1/3 સભ્યો નિવૃત્ત

---

🔑 સત્તાઓ

❌ Money Bill લાવી શકતી નથી
✔️ વિધાનસભાના બિલ પર ચર્ચા કરી શકે
✔️ 14 દિવસ સુધી Money Bill અટકાવી શકે (પછી પસાર માનવામાં આવે)

📌 Exam Line
👉 “વિધાનપરિષદ પાસે વિધાનસભા જેટલી સત્તા નથી”

---

🔵 એકસદન વ્યવસ્થા (Unicameral Legislature)

📌 શું છે?

માત્ર વિધાનસભા હોય
વિધાનપરિષદ ન હોય

📍 ભારતના મોટાભાગના રાજ્ય

👉 ગુજરાત, રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ વગેરે

📌 RRB Trick
👉 “ભારતના મોટાભાગના રાજ્યો એકસદન છે”

---

🟣 દ્વિસદન વ્યવસ્થા (Bicameral Legislature)

📌 શું છે?

બે સભા:
1️⃣ વિધાનસભા
2️⃣ વિધાનપરિષદ

📍 હાલમાં દ્વિસદન રાજ્ય (VERY IMP)

• ઉત્તર પ્રદેશ

• બિહાર

• મહારાષ્ટ્ર

• કર્ણાટક

• આંધ્ર પ્રદેશ

• તેલંગાણા

📌 Exam Question Pattern
👉 “નીચેનામાંથી કયો રાજ્યમાં વિધાનપરિષદ છે?”

---

📊 એક નજરમાં તફાવત

મુદ્દો	વિધાનસભા	વિધાનપરિષદ
પ્રકાર	નીચલી સભા	ઉપલી સભા
પસંદગી	સીધી ચૂંટણી	પરોક્ષ / નામાંકન
કાર્યકાળ	5 વર્ષ	કાયમી
Money Bill	રજૂ કરી શકે	રજૂ કરી શકતી નથી
સત્તા	વધારે	ઓછી

---

🎯 RRB NTPC – 100% One-Liner Set

1️⃣ રાજ્યની મુખ્ય કાયદાકીય સભા = વિધાનસભા
2️⃣ MLA સીધી ચૂંટણીથી આવે
3️⃣ MLC પરોક્ષ રીતે પસંદ થાય
4️⃣ Money Bill માત્ર વિધાનસભામાં
5️⃣ વિધાનપરિષદ કાયમી સભા છે
6️⃣ કલમ 169 → વિધાનપરિષદ
7️⃣ કલમ 170 → વિધાનસભા
8️⃣ મોટાભાગના રાજ્યો એકસદન
9️⃣ દ્વિસદન રાજ્યો 6 છે
🔟 અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ ફક્ત વિધાનસભામાં

📝 રાજ્ય વિધાનસભા – One Liner Questions

(RRB NTPC Level)

---

🟢 વિધાનસભા (Legislative Assembly)

1️⃣ રાજ્યની મુખ્ય કાયદાકીય સભા કઈ છે?
👉 વિધાનસભા

2️⃣ વિધાનસભાના સભ્યને શું કહે છે?
👉 MLA

3️⃣ MLA ની પસંદગી કેવી રીતે થાય છે?
👉 સીધી ચૂંટણી દ્વારા

4️⃣ વિધાનસભાનો સામાન્ય કાર્યકાળ કેટલો છે?
👉 5 વર્ષ

5️⃣ કઈ કલમ રાજ્ય વિધાનસભાની રચના જણાવે છે?
👉 કલમ 170

6️⃣ કઈ કલમ રાજ્ય વિધાનમંડળની રચના વિશે છે?
👉 કલમ 168

7️⃣ રાજ્ય સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ કઈ સભામાં લાવી શકાય?
👉 વિધાનસભા

8️⃣ Money Bill રાજ્યમાં સૌપ્રથમ કઈ સભામાં રજૂ થાય છે?
👉 વિધાનસભામાં

9️⃣ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી કઈ સભામાંથી આવે છે?
👉 વિધાનસભામાંથી

🔟 વિધાનસભા કઈ પ્રકારની સભા છે?
👉 નીચલી સભા (Lower House)

---

🟡 વિધાનપરિષદ (Legislative Council)

11️⃣ વિધાનપરિષદ કઈ પ્રકારની સભા છે?
👉 ઉપલી સભા (Upper House)

12️⃣ વિધાનપરિષદના સભ્યને શું કહે છે?
👉 MLC

13️⃣ MLC ની પસંદગી સીધી ચૂંટણીથી થાય છે?
👉 ના

14️⃣ વિધાનપરિષદ કાયમી સભા છે કે અસ્થાયી?
👉 કાયમી સભા

15️⃣ દર કેટલા વર્ષે વિધાનપરિષદના 1/3 સભ્યો નિવૃત્ત થાય છે?
👉 દર 2 વર્ષે

16️⃣ કઈ કલમ વિધાનપરિષદની રચના અથવા રદ વિશે છે?
👉 કલમ 169

17️⃣ કઈ કલમ વિધાનપરિષદના સભ્યોની રચના જણાવે છે?
👉 કલમ 171

18️⃣ Money Bill વિધાનપરિષદ કેટલા દિવસ અટકાવી શકે?
👉 14 દિવસ

19️⃣ વિધાનપરિષદ Money Bill રજૂ કરી શકે છે?
👉 ના

20️⃣ વિધાનપરિષદ ભંગ થઈ શકે છે?
👉 ના

---

🔵 એકસદન વ્યવસ્થા (Unicameral)

21️⃣ માત્ર એક સભા ધરાવતી વ્યવસ્થાને શું કહે છે?
👉 એકસદન વ્યવસ્થા

22️⃣ એકસદન રાજ્યમાં કઈ સભા હોય છે?
👉 માત્ર વિધાનસભા

23️⃣ ભારતના મોટાભાગના રાજ્યો કઈ વ્યવસ્થા ધરાવે છે?
👉 એકસદન વ્યવસ્થા

24️⃣ ગુજરાત કઈ વ્યવસ્થા ધરાવે છે?
👉 એકસદન વ્યવસ્થા

---

🟣 દ્વિસદન વ્યવસ્થા (Bicameral)

25️⃣ બે સભાવાળી રાજ્ય વ્યવસ્થાને શું કહે છે?
👉 દ્વિસદન વ્યવસ્થા

26️⃣ દ્વિસદન વ્યવસ્થામાં કઈ બે સભા હોય છે?
👉 વિધાનસભા અને વિધાનપરિષદ

27️⃣ હાલમાં ભારતમાં કેટલા રાજ્યો દ્વિસદન છે?
👉 6 રાજ્ય

28️⃣ ઉત્તર પ્રદેશમાં કઈ વ્યવસ્થા છે?
👉 દ્વિસદન

29️⃣ બિહાર કઈ વ્યવસ્થા ધરાવે છે?
👉 દ્વિસદન

30️⃣ કર્ણાટક રાજ્યમાં વિધાનપરિષદ છે કે નહીં?
👉 છે

---

⚡ Comparison Based One-Liners

31️⃣ Money Bill પર અંતિમ સત્તા કોની છે?
👉 વિધાનસભા

32️⃣ કઈ સભા સરકાર બનાવી શકે છે?
👉 વિધાનસભા

33️⃣ કઈ સભા સરકાર પાડી શકે છે?
👉 વિધાનસભા

34️⃣ કઈ સભાની સત્તા વધુ છે?
👉 વિધાનસભા

35️⃣ કઈ સભાની સત્તા ઓછી છે?
👉 વિધાનપરિષદ

36️⃣ કઈ સભા ક્યારેય ભંગ થતી નથી?
👉 વિધાનપરિષદ

37️⃣ કઈ સભા સીધી જનતા સાથે જોડાયેલી છે?
👉 વિધાનસભા

38️⃣ કઈ સભાના સભ્યો નામાંકિત પણ હોઈ શકે છે?
👉 વિધાનપરિષદ

---

🎯 SUPER IMPORTANT EXAM TRICKS

39️⃣ રાજ્યમાં Money Bill = વિધાનસભા
40️⃣ રાજ્યમાં Permanent House = વિધાનપરિષદ
41️⃣ Lower House = વિધાનસભા
42️⃣ Upper House = વિધાનપરિષદ
43️⃣ Direct Election = MLA
44️⃣ Indirect Election = MLC