RRB NTPC - સ્વતંત્રતા અને વિભાજન

 

સ્વતંત્રતા અને વિભાજન (Independence & Partition of India)

📘 History – RRB NTPC Level | 100% Syllabus Coverage (Gujarati Medium)

---

🔰 પરિચય (Introduction)

1947માં ભારતને સ્વતંત્રતા મળી, પરંતુ એ સાથે
👉 દેશનું વિભાજન થયું
👉 ભારત અને પાકિસ્તાન બે રાષ્ટ્ર બન્યા
👉 ઇતિહાસની સૌથી મોટી માનવ સ્થળાંતરની ઘટના બની

📌 RRB NTPC માટે આ ટોપિકમાંથી તારીખો + યોજનાઓ + નેતાઓ + પરિણામો ખૂબ મહત્વના છે.

---

1️⃣ સ્વતંત્રતાની પૃષ્ઠભૂમિ (Background)

• 1942 → ભારત છોડો આંદોલન

• દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ પછી બ્રિટન નબળું પડ્યું

• ભારત પર શાસન જાળવવું મુશ્કેલ બન્યું

📌 પરિણામ: સત્તા હસ્તાંતરણ અનિવાર્ય

---

2️⃣ કેબિનેટ મિશન યોજના – 1946

• મોકલનાર: બ્રિટિશ સરકાર

• હેતુ:

  • ભારતને એકસાથે રાખવું

  • સંઘીય વ્યવસ્થા

❌ યોજના નિષ્ફળ ગઈ → કોંગ્રેસ અને મુસ્લિમ લીગમાં મતભેદ

---

3️⃣ માઉન્ટબેટન યોજના – 1947

• રજૂ કરનાર: લોર્ડ માઉન્ટબેટન

• મુખ્ય મુદ્દા:

  • ભારતનું વિભાજન

  • બે દેશ: ભારત અને પાકિસ્તાન

  • સત્તા હસ્તાંતરણ

📌 આ યોજના પરથી ભારત સ્વતંત્રતા અધિનિયમ, 1947 પસાર થયો

---

4️⃣ ભારત સ્વતંત્રતા અધિનિયમ – 1947

• લાગુ પડ્યો: 15 ઑગસ્ટ 1947

• મુખ્ય જોગવાઈઓ:

  • બ્રિટિશ શાસનનો અંત

  • ભારત અને પાકિસ્તાનનું સર્જન

  • ડોમિનિયન સ્ટેટસ

---

5️⃣ ભારતનું વિભાજન (Partition of India)

🔹 કારણો

• દ્વિરાષ્ટ્ર સિદ્ધાંત

• હિંદુ–મુસ્લિમ તણાવ

• મુસ્લિમ લીગની પાકિસ્તાન માંગ

📌 પાકિસ્તાનની માંગ: મોહમ્મદ અલી જિનાહ

---

🔹 રેડક્લિફ રેખા

• રચનાર: સર સિરિલ રેડક્લિફ

• હેતુ:

  • ભારત–પાકિસ્તાન સરહદ નક્કી કરવી

---

6️⃣ વિભાજનના પરિણામો (Effects)

• લાખો લોકોનું સ્થળાંતર

• ભારે સામ્પ્રદાયિક હિંસા

• કરોડો લોકો બેઘર

• સામાજિક અને આર્થિક નુકસાન

📌 વિશ્વની સૌથી મોટી માનવ સ્થળાંતર ઘટના

---

7️⃣ સ્વતંત્ર ભારત

• સ્વતંત્રતા: 15 ઑગસ્ટ 1947

• પ્રથમ વડાપ્રધાન: જવાહરલાલ નેહરુ

• પ્રથમ ગવર્નર જનરલ: લોર્ડ માઉન્ટબેટન

---

🎯 RRB NTPC Exam – Must Remember

• સ્વતંત્રતા → 15 ઑગસ્ટ 1947

• વિભાજન → ભારત–પાકિસ્તાન

• યોજના → માઉન્ટબેટન યોજના

• સરહદ → રેડક્લિફ રેખા

• પાકિસ્તાનના નેતા → જિનાહ

🇮🇳 સ્વતંત્રતા અને વિભાજન – 20 One-liner Questions (RRB NTPC Level)

1️⃣ ભારતને સ્વતંત્રતા કયા દિવસે મળી? → 15 ઑગસ્ટ 1947
2️⃣ ભારતની સ્વતંત્રતા કયા અધિનિયમ હેઠળ મળી? → ભારત સ્વતંત્રતા અધિનિયમ, 1947
3️⃣ સ્વતંત્રતા સમયે ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન કોણ હતા? → જવાહરલાલ નેહરુ
4️⃣ સ્વતંત્રતા સમયે ભારતના પ્રથમ ગવર્નર જનરલ કોણ હતા? → લોર્ડ માઉન્ટબેટન

5️⃣ ભારતનું વિભાજન કયા વર્ષે થયું? → 1947
6️⃣ ભારતના વિભાજનથી કયા બે દેશ બન્યા? → ભારત અને પાકિસ્તાન
7️⃣ માઉન્ટબેટન યોજના કયા વર્ષે રજૂ થઈ? → 1947

8️⃣ માઉન્ટબેટન યોજના કોણે રજૂ કરી? → લોર્ડ માઉન્ટબેટન
9️⃣ કેબિનેટ મિશન યોજના કયા વર્ષે આવી? → 1946
🔟 ભારત-પાકિસ્તાનની સરહદ નક્કી કરનાર રેખાને શું કહે છે? → રેડક્લિફ રેખા

1️⃣1️⃣ રેડક્લિફ રેખા કોણે દોરેલી? → સર સિરિલ રેડક્લિફ
1️⃣2️⃣ પાકિસ્તાનની માંગ કોના નેતૃત્વમાં થઈ? → મોહમ્મદ અલી જિનાહ
1️⃣3️⃣ પાકિસ્તાનની માંગનો આધાર કયો સિદ્ધાંત હતો? → દ્વિરાષ્ટ્ર સિદ્ધાંત
1️⃣4️⃣ દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ પછી બ્રિટન શા માટે ભારત છોડવા મજબૂર થયું? → આર્થિક અને સૈનિક નબળાઈ

1️⃣5️⃣ ભારત છોડો આંદોલન કયા વર્ષે થયું? → 1942
1️⃣6️⃣ વિભાજનના કારણે કઈ મોટી માનવ ઘટના બની? → વિશ્વનું સૌથી મોટું સ્થળાંતર
1️⃣7️⃣ વિભાજન દરમિયાન કઈ પ્રકારની હિંસા ફેલાઈ? → સામ્પ્રદાયિક હિંસા

1️⃣8️⃣ સ્વતંત્રતા સમયે ભારતને કઈ સ્થિતિ આપવામાં આવી? → ડોમિનિયન સ્ટેટસ
1️⃣9️⃣ પાકિસ્તાન કયા દિવસે સ્વતંત્ર બન્યું? → 14 ઑગસ્ટ 1947
2️⃣0️⃣ સ્વતંત્રતા અને વિભાજનનો મુખ્ય પરિણામ શું હતું? → ભારત–પાકિસ્તાન વિભાજન અને માનવ સ્થળાંતર

👉 આ 20 One-liners RRB NTPC માટે સંપૂર્ણ, સીધા અને exam-oriented છે.