RRB NTPC - યુરોપિયન કંપનીઓનું આગમન - History

 

યુરોપિયન કંપનીઓનું આગમન (European Companies in India)

📘 RRB NTPC History – 100% Syllabus Coverage (Gujarati Medium)

---

🔰 પરિચય (Introduction)

15મી સદીના અંતમાં યુરોપિયન દેશો ભારતમાં વેપાર માટે આવ્યા.
મુખ્ય હેતુ:
👉 મસાલા, રેશમ, કપાસ, હીરા, સોનાં–ચાંદીનો વેપાર
👉 સમુદ્રી માર્ગ શોધવો

📌 1498માં વાસ્કો-દા-ગામા ભારત પહોંચ્યા – ત્યારથી યુરોપિયન યુગ શરૂ થયો

---

1️⃣ પોર્ટુગીઝ (Portuguese)

🔹 આગમન

• 1498 – વાસ્કો-દા-ગામા કેરળના કાલિકટ પહોંચ્યા

🔹 મુખ્ય કેન્દ્રો

• ગોવા (1510)

• દમણ, દીવ

🔹 વિશેષતાઓ

• ભારતમાં સૌપ્રથમ યુરોપિયન

• ગોવા તેમની રાજધાની

• ખ્રિસ્તી ધર્મનો પ્રસાર

• નૌકાદળમાં શક્તિશાળી

🔹 પતનના કારણો

• સીમિત સંસાધન

• અન્ય યુરોપિયનોથી હાર

📌 RRB NTPC One-liner
👉 ભારત આવતા પહેલા પોર્ટુગીઝોએ આફ્રિકાનો કેપ ઑફ ગુડ હોપ ફરતો માર્ગ શોધ્યો.

---

2️⃣ ડચ (Dutch)

🔹 કંપની

• ડચ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની (1602)

🔹 ભારતમાં આગમન

• 1605 – મસાલા વેપાર માટે

🔹 મુખ્ય કેન્દ્રો

• પુલિકટ

• નાગાપટ્ટિનમ

🔹 વિશેષતા

• મસાલા વેપારમાં શક્તિશાળી

• અંગ્રેજો સાથે સ્પર્ધા

🔹 પતન

• અંગ્રેજો સામે હાર

📌 Battle of Colachel (1741) – ડચો હાર્યા

---

3️⃣ અંગ્રેજ (British)

🔹 કંપની

• બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની (1600)

🔹 ભારતમાં આગમન

• 1608 – સુરત (હોકિન્સ)

🔹 મુખ્ય કેન્દ્રો

• સુરત

• બોમ્બે

• મદ્રાસ

• કલકત્તા

🔹 મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ

• 1757 – પ્લાસીનું યુદ્ધ

• 1764 – બક્સરનું યુદ્ધ

👉 અંગ્રેજો રાજકીય સત્તામાં આવ્યા

📌 RRB NTPC Fact
👉 પ્લાસીનું યુદ્ધ અંગ્રેજી શાસનની શરૂઆત ગણાય છે.

---

4️⃣ ફ્રેન્ચ (French)

🔹 કંપની

• ફ્રેન્ચ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની (1664)

🔹 મુખ્ય કેન્દ્રો

• પોન્ડિચેરી

• ચંદ્રનગર

🔹 ફ્રેન્ચ-અંગ્રેજ સંઘર્ષ

• કાર્નેટિક યુદ્ધો (Carnatic Wars)

🔹 પતન

• અંગ્રેજો સામે હાર

• રાજકીય સત્તા મેળવી શક્યા નહીં

---

5️⃣ ડેનિશ (Danish)

🔹 કંપની

• ડેનિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની

🔹 મુખ્ય કેન્દ્ર

• ટ્રાન્કેબાર (તમિલનાડુ)

🔹 વિશેષતા

• સીમિત વેપાર

• 1845માં અંગ્રેજોને વિસ્તાર વેચી દીધો

---

📊 તુલનાત્મક સારાંશ (Quick Revision Table)

દેશ	આગમન વર્ષ	મુખ્ય કેન્દ્ર	સ્થિતિ
પોર્ટુગીઝ	1498	ગોવા	પ્રથમ
ડચ	1605	પુલિકટ	પતન
અંગ્રેજ	1608	સુરત	શાસક
ફ્રેન્ચ	1664	પોન્ડિચેરી	હાર
ડેનિશ	1616	ટ્રાન્કેબાર	સીમિત

---

🎯 RRB NTPC માટે મહત્વપૂર્ણ One-liners

• ભારત પહોંચનાર પ્રથમ યુરોપિયન → પોર્ટુગીઝ

• સૌથી શક્તિશાળી યુરોપિયન કંપની → બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની

• પ્લાસીનું યુદ્ધ → 1757

• બક્સરનું યુદ્ધ → 1764

• ફ્રેન્ચોની રાજધાની → પોન્ડિચેરી

• પોર્ટુગીઝોની રાજધાની → ગોવા

🇪🇺 યુરોપિયન કંપનીઓનું આગમન – One-liner Questions (RRB NTPC Level)

1️⃣ ભારતમાં સૌપ્રથમ યુરોપિયન કોણ આવ્યા? → પોર્ટુગીઝ
2️⃣ ભારતમાં પોર્ટુગીઝોને લાવનાર સમુદ્રી મુસાફર કોણ? → વાસ્કો-દા-ગામા
3️⃣ વાસ્કો-દા-ગામા ભારત ક્યા બંદરે પહોંચ્યા? → કાલિકટ
4️⃣ ભારતમાં પોર્ટુગીઝોની રાજધાની કઈ હતી? → ગોવા
5️⃣ ગોવા પર પોર્ટુગીઝોએ કયાં વર્ષે કબજો કર્યો? → 1510

6️⃣ **ડચ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની**ની સ્થાપના કયાં વર્ષે થઈ? → 1602
7️⃣ ભારતમાં ડચો કયા વેપાર માટે પ્રસિદ્ધ હતા? → મસાલા વેપાર
8️⃣ ડચો કયા યુદ્ધમાં હાર્યા પછી કમજોર પડ્યા? → કોલાચેલનું યુદ્ધ (1741)

9️⃣ **બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની**ની સ્થાપના કયાં વર્ષે થઈ? → 1600
🔟 અંગ્રેજો ભારતમાં સૌપ્રથમ કયા બંદરે આવ્યા? → સુરત
1️⃣1️⃣ ભારતમાં અંગ્રેજ શાસનની શરૂઆત કયા યુદ્ધથી ગણાય છે? → પ્લાસીનું યુદ્ધ (1757)
1️⃣2️⃣ બક્સરનું યુદ્ધ કયાં વર્ષે થયું? → 1764

1️⃣3️⃣ **ફ્રેન્ચ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની**ની સ્થાપના કયાં વર્ષે થઈ? → 1664
1️⃣4️⃣ ભારતમાં ફ્રેન્ચોની રાજધાની કઈ હતી? → પોન્ડિચેરી
1️⃣5️⃣ અંગ્રેજ અને ફ્રેન્ચ વચ્ચે થયેલા યુદ્ધોને શું કહે છે? → કાર્નેટિક યુદ્ધો

1️⃣6️⃣ **ડેનિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની**નું મુખ્ય કેન્દ્ર કયું હતું? → ટ્રાન્કેબાર
1️⃣7️⃣ ડેનિશોએ પોતાનો વિસ્તાર અંગ્રેજોને કયાં વર્ષે વેચી દીધો? → 1845

1️⃣8️⃣ ભારતમાં સૌથી લાંબો શાસન કરનાર યુરોપિયન કોણ? → અંગ્રેજો
1️⃣9️⃣ યુરોપિયનો ભારતમાં મુખ્યત્વે શા માટે આવ્યા? → વેપાર માટે
2️⃣0️⃣ મસાલા માર્ગ શોધવાથી કયા યુગની શરૂઆત થઈ? → યુરોપિયન યુગ