RRB NTPC - 🧬 જીવ વિજ્ઞાન – Vitamins & Deficiency Diseases

 

🟢 મૂળભૂત પરિભાષા

1. વિટામિન શું છે? → શરીરને ઓછી માત્રામાં જરૂરી કાર્બનિક પદાર્થ

2. વિટામિન ઊર્જા આપે? → ના

3. વિટામિનનું કાર્ય → શરીર ક્રિયાઓ નિયમિત રાખવી

4. વિટામિનનો અભાવ → Deficiency disease

5. વિટામિન કેટલા પ્રકારના? → 2

---

🟡 વિટામિનના પ્રકાર

6. ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન → A, D, E, K

7. પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન → B, C

8. પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન સંગ્રહ થાય? → ના

9. ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન સંગ્રહ થાય? → હા

---

🅰️ Vitamin A

10. Vitamin A નું બીજું નામ → Retinol

11. Vitamin A ની અછત → રાત્રી અંધત્વ

12. Vitamin A આંખ માટે જરૂરી → હા

13. Vitamin A નો સ્ત્રોત → ગાજર

14. Vitamin A ત્વચા માટે ઉપયોગી → હા

---

🅱️ Vitamin B Group

Vitamin B1 (Thiamine)

15. Vitamin B1 ની અછત → બેરી-બેરી

16. Vitamin B1 નર્વસ સિસ્ટમ માટે → જરૂરી

17. Vitamin B1 નો સ્ત્રોત → અનાજ

Vitamin B2 (Riboflavin)

18. Vitamin B2 ની અછત → ચામડીના રોગ

19. Vitamin B2 નો સ્ત્રોત → દૂધ

Vitamin B3 (Niacin)

20. Vitamin B3 ની અછત → પેલેગ્રા

21. પેલેગ્રાના લક્ષણ → 3D (Diarrhoea, Dermatitis, Dementia)

Vitamin B12

22. Vitamin B12 ની અછત → એનિમિયા

23. Vitamin B12 રક્ત માટે જરૂરી → હા

24. Vitamin B12 નો સ્ત્રોત → દૂધ, માંસ

---

🅲 Vitamin C

25. Vitamin C નું બીજું નામ → Ascorbic acid

26. Vitamin C ની અછત → સ્કર્વી

27. સ્કર્વીનું લક્ષણ → દાંતમાંથી લોહી

28. Vitamin C ઘા ભરવામાં મદદ કરે → હા

29. Vitamin C નો સ્ત્રોત → લીંબુ

---

🅳 Vitamin D

30. Vitamin D નું બીજું નામ → Calciferol

31. Vitamin D ની અછત → રિકેટ્સ

32. રિકેટ્સમાં અસર → હાડકાં વાંકા

33. Vitamin D હાડકાં માટે જરૂરી → હા

34. Vitamin D નો મુખ્ય સ્ત્રોત → સૂર્યપ્રકાશ

---

🅴 Vitamin E

35. Vitamin E નું બીજું નામ → Tocopherol

36. Vitamin E ની અછત → વંધ્યત્વ

37. Vitamin E પ્રજનન માટે જરૂરી → હા

38. Vitamin E નો સ્ત્રોત → વેજીટેબલ ઓઇલ

---

🅺 Vitamin K

39. Vitamin K નું કાર્ય → રક્ત જમાવવું

40. Vitamin K ની અછત → વધારે બ્લીડિંગ

41. Vitamin K નો સ્ત્રોત → લીલા શાક

---

🩸 ખનિજ તત્વો (Related Deficiency)

42. આયર્નની અછત → એનિમિયા

43. આયોડિનની અછત → ગોઇટર

44. કેલ્શિયમની અછત → હાડકાં નબળા

45. ફ્લોરિનની અછત → દાંતની સમસ્યા

---

🔥 Exam Favourite One-liners

46. રાત્રી અંધત્વ → Vitamin A

47. બેરી-બેરી → Vitamin B1

48. પેલેગ્રા → Vitamin B3

49. સ્કર્વી → Vitamin C

50. રિકેટ્સ → Vitamin D

51. બ્લીડિંગ રોકે → Vitamin K

52. આંખ માટે સૌથી જરૂરી → Vitamin A

53. હાડકાં માટે → Vitamin D

54. રક્ત માટે → Vitamin B12

55. ઇમ્યુનિટી વધારતું → Vitamin C

---

🧠 MCQ Hit Lines

56. Vitamin C ગરમીથી નષ્ટ થાય → હા

57. Vitamin D સૂર્યથી બને → હા

58. પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન રોજ લેવાં → પડે

59. ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન વધારે લેવાથી નુકસાન → થાય

60. સૌથી વધુ Vitamin C → આમળા

---

🔒 Rapid Revision (1-Line Map)

61. A → Eyes → Night Blindness

62. B1 → Nerves → Beri-beri

63. B3 → Skin/Digestion → Pellagra

64. B12 → Blood → Anaemia

65. C → Gums → Scurvy

66. D → Bones → Rickets

67. E → Reproduction → Sterility

68. K → Blood clot → Bleeding