RRB NTPC - પ્રાગૈતિહાસિક સમય History

 

🪨 પ્રાગૈતિહાસિક સમય (Prehistoric Period)

(પથ્થર યુગ + ખેતીની શરૂઆત)
📌 RRB NTPC માટે અત્યંત મહત્વનો Static GK Topic

---

🔶 પ્રાગૈતિહાસિક સમય એટલે શું?

📖 જે સમયગાળા માટે લખિત પુરાવા નથી, પરંતુ
✔️ પથ્થરના સાધનો
✔️ હાડકાં
✔️ ગુફાચિત્રો
✔️ અવશેષો
મળે છે — તેને પ્રાગૈતિહાસિક સમય કહે છે.

---

🪨 પથ્થર યુગ (Stone Age)

પથ્થર યુગને 3 ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે 👇

---

1️⃣ પુરાપાષાણ યુગ (Palaeolithic Age)

⏳ સમય: આશરે 25 લાખ વર્ષ પહેલાં – 10,000 ઈ.પૂ.

🔹 મુખ્ય લક્ષણો

• મનુષ્ય ખોરાક સંગ્રહક (Food Gatherer) હતો

• શિકાર અને જંગલી ફળો પર આધાર

• ગુફાઓ અને ઝાડ નીચે રહેતો

• આગનો શોધ આ યુગમાં

• કાચા અને કરડિયા પથ્થરના સાધનો

🔹 સાધનો

• હાથકુહાડી (Hand Axe)

• ફલેક (Flake)

• સ્ક્રેપર (Scraper)

🔹 મહત્વપૂર્ણ સ્થળ

• ભીમબેટકા (મ.પ્ર.) – ગુફાચિત્રો

• હુન્સગી (કર્ણાટક)

📌 Exam Point:
👉 આ યુગમાં ખેતી નહોતી
👉 સ્થાયી વસવાટ નહોતો

---

2️⃣ મધ્યપાષાણ યુગ (Mesolithic Age)

⏳ સમય: 10,000 – 8,000 ઈ.પૂ.

🔹 મુખ્ય લક્ષણો

• નાના અને તીક્ષ્ણ સાધનો

• Microliths નો ઉપયોગ

• શિકાર વધુ વિકસિત

• કૂતરાનું પાલન શરૂ

• અર્ધ-સ્થાયી જીવન

🔹 સાધનો

• તીર-ધનુષ

• માછલી પકડવાના કાંટા

📌 Exam Point:
👉 આ યુગ સંધિ યુગ છે (Hunter → Farmer)

---

3️⃣ નૂતનપાષાણ યુગ (Neolithic Age)

⏳ સમય: 8,000 – 4,000 ઈ.પૂ.

🔹 મુખ્ય લક્ષણો

🌾 ખેતીની શરૂઆત
🐄 પશુપાલન
🏠 સ્થાયી વસવાટ
⚱️ માટીના વાસણો
🛞 ચાક (Pottery Wheel)

🔹 સાધનો

• ઘસેલા પથ્થરના સાધનો

• કૂહાડી, હસિયા

🔹 મહત્વપૂર્ણ સ્થળ

• મેરહગઢ (પાકિસ્તાન)

• બુરઝહોમ (કાશ્મીર)

📌 Exam Point:
👉 ખેતી + પશુપાલન = સંસ્કૃતિની શરૂઆત

---

🌾 ખેતીની શરૂઆત (Beginning of Agriculture)

🔹 ખેતી ક્યાંથી શરૂ થઈ?

• વિશ્વમાં: મેસોપોટેમિયા

• ભારતમાં: નૂતનપાષાણ યુગમાં

🔹 પ્રથમ પાક

• ઘઉં

• જવ

• ચોખા (પછી)

🔹 ખેતીના પરિણામ

• અન્ન સંગ્રહ

• વસ્તી વધારો

• ગામડાંની રચના

• વેપારની શરૂઆત

📌 Exam Point:
👉 ખેતી શરૂ થતા જ સ્થાયી જીવન શરૂ થયું

---

🧠 RRB NTPC માટે One-Liner Golden Facts

✔️ પ્રાગૈતિહાસિક સમય = લખિત પુરાવા નથી
✔️ આગની શોધ = પુરાપાષાણ યુગ
✔️ Microlith સાધનો = મધ્યપાષાણ યુગ
✔️ ખેતીની શરૂઆત = નૂતનપાષાણ યુગ
✔️ પ્રથમ ખેડૂત = નૂતનપાષાણ માનવ
✔️ ભીમબેટકા = ગુફાચિત્રો માટે પ્રસિદ્ધ
✔️ પથ્થર ઘસવાની કલા = નૂતનપાષાણ યુગ

🪨 પ્રાગૈતિહાસિક સમય – One Liner Questions

(RRB NTPC Level | 100% Relevant)

---

🔹 સામાન્ય પ્રશ્નો (Prehistoric Period)

1️⃣ લખિત પુરાવા વગરના સમયને શું કહે છે?
👉 પ્રાગૈતિહાસિક સમય

2️⃣ પ્રાગૈતિહાસિક સમયનો મુખ્ય આધાર શું છે?
👉 પુરાતત્વીય પુરાવા

3️⃣ પ્રાગૈતિહાસિક સમયને કેટલા ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે?
👉 3 ભાગ

4️⃣ પ્રાગૈતિહાસિક સમયનો સૌથી જૂનો યુગ કયો છે?
👉 પુરાપાષાણ યુગ

---

🪨 પુરાપાષાણ યુગ (Palaeolithic)

5️⃣ પુરાપાષાણ યુગમાં મનુષ્યનો મુખ્ય વ્યવસાય શું હતો?
👉 શિકાર અને ખોરાક સંગ્રહ

6️⃣ આગની શોધ કયા યુગમાં થઈ?
👉 પુરાપાષાણ યુગ

7️⃣ પુરાપાષાણ યુગમાં માનવ ક્યાં રહેતો હતો?
👉 ગુફાઓમાં

8️⃣ પુરાપાષાણ યુગના સાધનો કેવા હતા?
👉 કાચા અને કરડિયા

9️⃣ Hand Axe કયા યુગનું સાધન છે?
👉 પુરાપાષાણ યુગ

🔟 ભીમબેટકા કિસ માટે પ્રસિદ્ધ છે?
👉 ગુફાચિત્રો

---

🪓 મધ્યપાષાણ યુગ (Mesolithic)

1️⃣1️⃣ Microlith સાધનો કયા યુગમાં મળ્યા?
👉 મધ્યપાષાણ યુગ

1️⃣2️⃣ મધ્યપાષાણ યુગને શું કહે છે?
👉 સંધિ યુગ

1️⃣3️⃣ મધ્યપાષાણ યુગમાં કયા પ્રાણીનું પાલન શરૂ થયું?
👉 કૂતરું

1️⃣4️⃣ આ યુગમાં જીવન કેવું હતું?
👉 અર્ધ-સ્થાયી

1️⃣5️⃣ તીર-ધનુષ કયા યુગમાં વપરાયા?
👉 મધ્યપાષાણ યુગ

---

🌾 નૂતનપાષાણ યુગ (Neolithic)

1️⃣6️⃣ ખેતીની શરૂઆત કયા યુગમાં થઈ?
👉 નૂતનપાષાણ યુગ

1️⃣7️⃣ નૂતનપાષાણ યુગમાં માનવનું જીવન કેવું બન્યું?
👉 સ્થાયી

1️⃣8️⃣ પશુપાલન કયા યુગમાં શરૂ થયું?
👉 નૂતનપાષાણ યુગ

1️⃣9️⃣ ઘસેલા પથ્થરના સાધનો કયા યુગના છે?
👉 નૂતનપાષાણ યુગ

2️⃣0️⃣ માટીના વાસણો કયા યુગમાં બનાવાયા?
👉 નૂતનપાષાણ યુગ

---

🌾 ખેતીની શરૂઆત

2️⃣1️⃣ ખેતી શરૂ થતા માનવ જીવનમાં શું ફેરફાર આવ્યો?
👉 સ્થાયી વસવાટ

2️⃣2️⃣ ખેતીથી કઈ વ્યવસ્થાનો વિકાસ થયો?
👉 ગામડાંની વ્યવસ્થા

2️⃣3️⃣ વિશ્વમાં ખેતી સૌપ્રથમ ક્યાં શરૂ થઈ?
👉 મેસોપોટેમિયા

2️⃣4️⃣ ભારતમાં ખેતીની શરૂઆત કયા યુગમાં થઈ?
👉 નૂતનપાષાણ યુગ

2️⃣5️⃣ પ્રથમ ખેતી કરનાર માનવ કોણ હતો?
👉 નૂતનપાષાણ માનવ

---

📍 મહત્વપૂર્ણ સ્થળો

2️⃣6️⃣ મેરહગઢ કયા યુગનું સ્થળ છે?
👉 નૂતનપાષાણ યુગ

2️⃣7️⃣ બુરઝહોમ કયા રાજ્યમાં આવેલું છે?
👉 જમ્મુ–કાશ્મીર

2️⃣8️⃣ ભીમબેટકા કયા રાજ્યમાં છે?
👉 મધ્ય પ્રદેશ

---

🧠 Super Tricky One-Liners (Exam Favourite)

2️⃣9️⃣ Food Gatherer માનવ કયા યુગમાં હતો?
👉 પુરાપાષાણ યુગ

3️⃣0️⃣ Food Producer માનવ કયા યુગમાં હતો?
👉 નૂતનપાષાણ યુગ

3️⃣1️⃣ સ્થાયી જીવનની શરૂઆત કયા કારણે થઈ?
👉 ખેતી

3️⃣2️⃣ ચાક (Wheel) નો ઉપયોગ કયા યુગમાં થયો?
👉 નૂતનપાષાણ યુગ

3️⃣3️⃣ પથ્થર ઘસવાની કલા કયા યુગમાં વિકસિત થઈ?
👉 નૂતનપાષાણ યુગ

3️⃣4️⃣ પ્રાગૈતિહાસિક યુગમાં લખાણ શા માટે નથી?
👉 લિપિનો અભાવ

3️⃣5️⃣ સૌથી લાંબો પથ્થર યુગ કયો છે?
👉 પુરાપાષાણ યુગ

---

🎯 Final Rapid Revision (Last 5)

3️⃣6️⃣ આગ + શિકાર = ?
👉 પુરાપાષાણ યુગ

3️⃣7️⃣ Microlith + કૂતરું = ?
👉 મધ્યપાષાણ યુગ

3️⃣8️⃣ ખેતી + પશુપાલન = ?
👉 નૂતનપાષાણ યુગ

3️⃣9️⃣ ગુફાચિત્રો = ?
👉 ભીમબેટકા

4️⃣0️⃣ સંસ્કૃતિની સાચી શરૂઆત = ?
👉 ખેતી